Class 10 Sanskrit Grammar Book Solutions समासाः अभ्यास: प्रश्न 1. उदाहरणमनुसृत्य रिक्तस्थानानां पूर्तिः कोष्ठकात् समुचितैः समस्तपदैः कुरुत- उदाहरण- तौ लवकुशौ वाल्मीके: आश्रमे पठतः (लवकुशे / लवकुशौ) (क) __________ जनः नित्यकर्म कृत्वा प्रातराशं करोति। (विशालवृक्षः / सुप्तोत्थितः) (ख) त्रयाणां लोकानां समाहारः __________ इति कथ्यते। (त्रिलोकी / त्रिलोकम्) (ग) ऋषे आश्रमः __________ अस्ति। (प्रतिगृहम् / उपगङ्गम्)…
Read more
Class 10 Sanskrit Grammar Book Solutions सन्धिः अभ्यास: I. प्रश्न 1. अधोलिखितेषु समुचितं सन्धिपदं चित्वा लिखत- यथा- चन्द्र + उदयः = चन्द्रोदयः / चन्द्रौदयः / चन्द्रुदयः उत्तरम्: चन्द्रोदय: (i) मातृ + ऋणम् = मातर्णम् / मातृणम् / मातृणम् – _____________ (ii) यदि + अपि = यद्यपि / यदपि / यदापि – _____________ (iii) मत…
Read more
Class 10 Sanskrit Grammar Book Solutions सरलवाक्यानां संस्कृतभाषायाम् अनुवाद: आवश्यकं निर्देशम् सबसे पहले वाक्यों को पढ़कर कर्ता व क्रिया की पहचान करनी चाहिए। विशेषण व विशेष्य को एक ही लिंग, विभक्ति तथा वचन में लिखना चाहिए। अव्ययों का प्रयोग भी यथास्थान करना चाहिए। कारक-चिह्नों के अनुसार ही विभक्तियों तथा नियमानुसार उपपद विभक्तियों का प्रयोग…
Read more
Sanskrit Vyakaran Class 10 Solutions चित्रवर्णनम् अथवा अनुच्छेदलेखनम् चित्रवर्णनम् चित्रवर्णने ध्यातव्याः सामान्याः नियमाः चित्र में एक ही भाव अथवा विचार प्रस्तुत करना चाहिए। भूमिका अथवा उपसंहार नहीं होना चाहिए। विषय का प्रारंभ शीघ्र ही करना चाहिए। वाक्य आपस में संबद्ध होने चाहिए। रोचकता गुण इसकी विशेषता होनी चाहिए। भाषा सरल, सुबोध और प्रवाहयुक्त होनी…
Read more
Class 10 Sanskrit Grammar Book Solutions सङ्केताधारितम् औपचारिकम् अनौपचारिक च पत्रम् अतिरिक्त-उदाहरणानि 1. अस्वस्थतायाः हेतोः दिनद्वयस्य अवकाशार्थम् प्रधानाचार्य प्रति लिखिते प्रार्थनापत्रे मञ्जूषायाः पदानि चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत- (अस्वस्थ होने के कारण दो दिन के अवकाश के लिए प्रधानाचार्य को लिखे गए प्रार्थना-पत्र में मञ्जूषा से पद चुनकर खाली स्थान भरिए।) परीक्षाभवनम् आदरणीयाः (i) _______________।…
Read more
Class 10 Sanskrit Grammar Book Solutions अपठित-अवबोधनम् गद्यांशः गद्यांश के प्रश्नों के उत्तर लिखने से पहले निम्नलिखित बातों का ध्यान रखना आवश्यक है- सबसे पहले दिए गए गद्यांश को तीन-चार बार ध्यान से पढ़ना चाहिए। गद्यांश में दिए गए अव्ययों तथा विभक्तियों का पूरा ध्यान रखना चाहिए। किसी शब्द का अर्थ स्पष्ट न होने…
Read more
CBSE Class 10 Sanskrit आदर्शप्रश्नपत्रम् Solved समयः होरात्रयम् सम्पूर्णाङ्काः – 80 सामान्यनिर्देशाः अस्मिन् प्रश्नपत्रे चत्वारः खण्डाः सन्ति। प्रत्येकं खण्डम् अधिकृत्य एकस्मिन् स्थाने क्रमेण उत्तराणि लेखनीयानि। सर्वेषां प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतेन लेखनीयानि। प्रश्नपत्रानुसारं प्रश्नसंख्या अवश्यमेव लेखनीया। खण्ड – ‘क’ (अपठितः अनुच्छेदः – 10 अङ्काः) प्रश्न 1. अधोलिखितम् अनुच्छेदं पठित्वा यथानिर्देशं प्रश्नान् उत्तरत्- बाल्यावस्था जीवनस्य महत्वपूर्णः…
Read more
Abhyasvan Bhav Sanskrit Class 10 Solutions Chapter 13 मिश्रिताभ्यासः अभ्यासः I प्रश्न 1. अधोलिखितम् अनुच्छेदं पठित्वा प्रश्नान् उत्तरत- पठनम् अतीव अरुचिकरं मन्यमानः सुवीरः हतोत्साहः भूत्वा कक्षस्य एकस्मिन् कोणे विचारमग्नः अतिष्ठत्। तस्य मनसि असफलतायाः कारणात् आत्मघातस्य भावना जागृता। दुःखितः भूत्वा आत्मचिन्तनं कुर्वन् सः भित्तिम् आरोहन्तम् एकं पिपीलकं पश्यति, यः पुनः पुनः पतित्वा अपि हतोत्साहितः न…
Read more
Abhyasvan Bhav Sanskrit Class 10 Solutions Chapter 12 अशुद्धिसंशोधना अभ्यासः 1. अधोलिखितानि वाक्यानि शुद्धानि कुरुत- प्रश्न i. वयं चित्रं पश्यन्ति। उत्तरम्: ते चित्रं पश्यन्ति। प्रश्न ii. भवान् भोजनं खाद। उत्तरम्: भवान् भोजनं खादतु। प्रश्न iii. त्वं पाठं स्मरतु। उत्तरम्: त्वं पाठं स्मर। प्रश्न iv. सः पीतः वस्त्रं धारयति। उत्तरम्: सः पीतं वस्त्रं धारयति।…
Read more
Abhyasvan Bhav Sanskrit Class 10 Solutions Chapter 11 वाच्यम् अभ्यासः प्रश्न 1. अधोलिखितवाक्येषु कर्तृपदं परिवर्त्य वाक्यानि लिखत- (i) बालकः पायसं खादति। _________ पायसः खाद्यते। उत्तरम्: बालकेन (ii) अहं फलं खादामि। _________ फलं खाद्यते। उत्तरम्: मया (iii) त्वं किं शृणोषि? _________ किं श्रूयते? उत्तरम्: त्वया (iv) आवां चित्राणि पश्यावः। _________ चित्राणि दृश्यन्ते। उत्तरम्:…
Read more